(Haiphong.gov.vn) - Ngày 15/6, tại Tòa nhà Xanh Một Liên Hợp Quốc (Hà Nội), Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) phối hợp với Chính phủ Vương quốc Anh tổ chức chương trình trao đổi chuyên môn với chủ đề “Nâng cao kỹ năng truyền thông về phòng, chống mua bán người, hỗ trợ nạn nhân trong tình hình mới”.

Đây là hoạt động nhằm nâng cao nhận thức pháp luật, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác truyền thông, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia và bảo đảm an sinh xã hội trong tình hình mới.

Tham dự Hội nghị có bà Kendra Rinas, Trưởng phái đoàn IOM Việt Nam; Thượng tá Đinh Văn Trình, Cục Cảnh sát hình sự (CO2) Bộ Công an; chuyên gia Viện Xã hội học và Tâm lý học, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam. Cùng dự có các phóng viên cơ quan báo chí, truyền thông Trung ương và địa phương trên cả nước.

Phát biểu khai mạc chương trình, bà Kendra Rinas, Trưởng phái đoàn IOM tại Việt Nam khẳng định tội phạm mua bán người là một trong những thách thức an ninh phi truyền thống nghiêm trọng nhất mang tính toàn cầu. Trong những năm gần đây, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ Việt Nam và sự vào cuộc của các cơ quan, ban, ngành, công tác đấu tranh chống lại vấn nạn này đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin đang đặt ra những bài toán mới, phức tạp hơn cho lực lượng chức năng và đội ngũ làm công tác truyền thông.

Tại chương trình, các đại biểu đã được nghe các chuyên gia quán triệt các nội dung cốt lõi về quy định pháp luật hiện hành và thực trạng công tác phòng, chống mua bán người tại Việt Nam. 

Theo phân tích của chuyên gia Cục Cảnh sát hình sự, các đối tượng phạm tội hiện nay đang tối đa hóa việc lợi dụng không gian mạng, các ứng dụng nhắn tin bảo mật và mạng xã hội xuyên biên giới để thực hiện các hành vi tuyển dụng, lừa gạt nạn nhân bằng chiêu bài "việc nhẹ lương cao”; ép buộc, bóc lột sức lao động hoặc cưỡng bức hôn nhân nhân đạo trá hình. Tổ chức các đường dây lừa đảo trực tuyến tại các trung tâm, đặc khu khép kín ở nước ngoài.

Các chuyên gia cũng phân tích những rào cản lớn trong việc xác định nạn nhân Việt Nam được giải cứu từ các trung tâm lừa đảo quốc tế. Do bị thao túng tâm lý và định kiến xã hội, nhiều nạn nhân mặc cảm, không dám hợp tác với cơ quan chức năng, gây khó khăn cho công tác tiếp nhận, bảo vệ và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Trước tình hình đó, việc cập nhật, phổ biến rộng rãi các quy định pháp luật mới nhất của Việt Nam liên quan đến phòng, chống mua bán người không chỉ là nhiệm vụ riêng của cơ quan chức năng, mà là trách nhiệm của toàn xã hội, trong đó báo chí, truyền thông đóng vai trò quan trọng.

Các chuyên gia cũng phân tích, hướng dẫn các phương pháp tiếp cận nhân văn, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân; kỹ năng tiếp xúc, khai thác thông tin từ nạn nhân bị mua bán một cách an toàn và tối ưu hóa hiệu quả tuyên truyền, tránh nguy cơ gây tổn thương tâm lý thứ cấp cho nạn nhân...

Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu đã thảo luận và thực hành mô phỏng dưới hình thức "Phiên giả lập tòa soạn" do các điều phối viên điều hành. Nội dung thực hành yêu cầu các học viên trực tiếp biên tập, xử lý các tình huống thông tin báo chí phức tạp, bảo đảm tính định hướng chính trị, sự chính xác về mặt pháp luật và tính nhân văn của tác phẩm báo chí.

Theo báo cáo dữ liệu di cư khu vực châu Á - Thái Bình Dương năm 2023 của IOM, trong 978 trường hợp nạn nhân được IOM và các đối tác hỗ trợ, có tới 76% là nam giới, 24% là nữ giới. Đáng chú ý, 90% nạn nhân nằm trong độ tuổi từ 18 - 35; khoảng 50% có trình độ học vấn tương đối cao và phần lớn biết ngoại ngữ.

Các số liệu cũng cho thấy chân dung nạn nhân đã có nhiều thay đổi so với quan niệm phổ biến trước đây. Nạn nhân không chỉ là phụ nữ và trẻ em mà ngày càng xuất hiện nhiều nam thanh niên có trình độ, am hiểu công nghệ thông tin. Năm 2022, nam giới chiếm 68% số nạn nhân được hỗ trợ, trong khi trẻ em chỉ chiếm khoảng 3%, còn lại 97% là người trưởng thành. Nghiên cứu do IOM phối hợp với tổ chức Blue Dragon thực hiện, công bố tháng 5/2026, phân tích 21 vụ án mua bán người với 130 nạn nhân được xét xử tại Việt Nam giai đoạn 2022 - 2024 cho thấy phần lớn nạn nhân là nam giới trong độ tuổi lao động. Trong số các công dân Việt Nam bị đưa vào các tổ hợp lừa đảo trực tuyến, 83% là nam giới và 71% ở độ tuổi từ 18 - 39. Nhiều người có kỹ năng tin học cơ bản, biết ngoại ngữ, gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm trong nước và bị dụ dỗ bởi những lời mời chào việc nhẹ, lương cao trên mạng xã hội hoặc qua người quen giới thiệu./.