(Haiphong.gov.vn) - Ngày 18/6, Đoàn giám sát chuyên đề của Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND thành phố do đồng chí Nguyễn Cao Lân, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội làm trưởng đoàn đã có chương trình giám sát và làm việc với UBND phường Lê Thanh Nghị và phường Nam Đồng về việc thực hiện quy định pháp luật trong công tác quản lý, sử dụng các thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn. Dự chương trình làm việc có Phó Chủ tịch HĐND thành phố Bùi Đức Quang cùng lãnh đạo một số sở, ngành của thành phố.

Báo cáo với Đoàn giám sát, đại diện UBND phường Lê Thanh Nghị cho biết địa phương vừa hoàn thành công tác sáp nhập đơn vị hành chính từ giữa năm 2025 theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Với quy mô dân số hiện tại lên tới hơn 82.000 người phân bổ tại 47 tổ dân phố, nhu cầu sinh hoạt văn hóa, rèn luyện thể chất và tổ chức các hoạt động cộng đồng của Nhân dân là rất lớn. Trên địa bàn phường hiện đang duy trì 2 trung tâm văn hóa cấp phường, 59 nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng cùng hệ thống sân vận động, bể bơi, quảng trường, công viên và khoảng 100 điểm tập luyện dân cư. Hệ thống này là nơi sinh hoạt thường xuyên của hơn 103 câu lạc bộ, nhóm sở thích văn nghệ, thể thao quần chúng. Trung bình mỗi nhà văn hóa tổ dân phố đón nhận từ 12 đến 15 lượt hoạt động mỗi tháng, một số điểm cao điểm đạt tới 30 lượt hoạt động nhằm phục vụ hiệu quả các nhiệm vụ chính trị, xã hội tại cơ sở.  

Đối với phường Nam Đồng, đây cũng là đơn vị hành chính mới được thành lập từ ngày 01/7/2025 trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Tiền Tiến và phường Nam Đồng cũ. Sau sắp xếp, phường có quy mô dân số hơn 24.500 người, phân bổ rộng tại 12 tổ dân phố. Hiện nay, hệ thống thiết chế trên địa bàn phường gồm có 1 nhà văn hóa, 1 hội trường và 2 sân vận động đang được quản lý, khai thác phục vụ các hoạt động chung. Các tổ dân phố đã phát huy tốt vai trò tự quản, giữ gìn cơ sở vật chất, tổ chức nền nếp các phong trào dân vũ, dưỡng sinh, bóng chuyền hơi, cầu lông, bóng đá và Pickleball. Tần suất sinh hoạt văn hóa, văn nghệ tại các nhà văn hóa tổ dân phố bình quân đạt 5 buổi mỗi tháng, thu hút đông đảo Nhân dân tham gia. Nhìn chung, hệ thống thiết chế cơ bản đáp ứng được nhu cầu hội họp và rèn luyện thể chất của cộng đồng trong giai đoạn đầu ổn định tổ chức.

Bên cạnh những kết quả đạt được, cả hai địa phương đều đang đối mặt với không ít áp lực và khó khăn đặc thù. Tại phường Lê Thanh Nghị, do mật độ dân cư đô thị tăng quá nhanh, quỹ đất công cộng dành cho việc xây mới hoặc mở rộng các công trình văn hóa, thể thao trở nên vô cùng hạn chế. Kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho hoạt động văn hóa tại mỗi tổ dân phố còn ở mức khiêm tốn với khoảng 2 triệu đồng một năm. Trong khi đó, tại phường Nam Đồng, nhiều nhà văn hóa tổ dân phố được xây dựng từ lâu nay đã xuống cấp nghiêm trọng, đặc biệt chịu ảnh hưởng nặng nề sau cơn bão Yagi năm 2024 làm hỏng nhiều hạng mục, thiết bị. Một số nhà văn hóa có diện tích nhỏ, trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, quạt điện còn thiếu thốn. Đáng chú ý, do điều kiện ngân sách địa phương còn hạn hẹp, nguồn kinh phí duy trì hoạt động chủ yếu dựa vào sự đóng góp tự nguyện của Nhân dân nên việc nâng cấp, cải tạo đồng bộ gặp rất nhiều trở ngại. Hiện tại, cả hai phường đều có những tổ dân phố chưa có nhà văn hóa độc lập, phải sinh hoạt nhờ tại các trường mầm non hoặc đình làng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sinh hoạt cộng đồng.  

Trong chương trình làm việc, Đoàn đã tiến hành khảo sát thực tế tại một số cơ sở làm việc do Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Triển lãm thành phố, Nhà hát chèo Xứ Đông và Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể thao thành phố quản lý.

Phát biểu tại các cuộc làm việc, đồng chí Nguyễn Cao Lân, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND thành phố khẳng định nhiệm vụ quan trọng của các địa phương và các sở ngành liên quan thời gian tới là phải khẩn trương quy hoạch lại hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn cho thật bài bản, rõ ràng. Đoàn giám sát yêu cầu việc quy hoạch phải xác định rõ công trình nào cần giữ lại, công trình nào cần chuyển đổi mục đích sử dụng, đặc biệt là phải tận dụng hiệu quả các mô hình, trụ sở, trường học dôi dư sau sáp nhập để chuyển sang làm thiết chế văn hóa hoặc ngược lại, tránh tối đa việc đầu tư dàn trải hay bỏ trống gây lãng phí tài sản công.

Đối với các dự án khu đô thị mới, đại diện Đoàn giám sát lưu ý khắc phục tình trạng một số chủ đầu tư chỉ tập trung bán đất nền mà chậm trễ hoặc bỏ bê việc xây dựng hạ tầng giáo dục, y tế và đặc biệt là công trình văn hóa; đồng thời nhấn mạnh HĐND thành phố sẽ có kiến nghị bằng các chế tài xử lý mạnh mẽ, nghiêm khắc đối với vấn đề này.

Bên cạnh đó, đại diện Đoàn giám sát cũng gợi mở hướng đi mới cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Sở Xây dựng phối hợp nghiên cứu tham mưu các mô hình thiết chế văn hóa, thể thao tích hợp, đa năng ở cấp thôn và tổ dân phố. Theo đó, các nhà văn hóa mới có thể thiết kế theo hướng vừa phục vụ hội họp vừa kết hợp tập luyện thể thao trong nhà tương tự như mô hình nhà đa năng của ngành giáo dục để tối ưu hóa công suất sử dụng.

Đối với các quỹ đất sạch và các khu đất công ích đã được quy hoạch cho văn hóa, thể thao trước đây của các phường, xã cũ, Đoàn giám sát yêu cầu địa phương bằng mọi giá phải quản lý, giữ lại để phát triển các không gian công cộng, công viên phục vụ cộng đồng, tuyệt đối không được chuyển đổi sang mục đích khác.

Chính quyền cơ sở cần tiếp tục quan tâm, thúc đẩy mạnh mẽ công tác xã hội hóa, đa dạng hóa nguồn lực gắn liền với việc thí điểm xây dựng các mô hình phường xã chủ nghĩa xã hội trong tương lai, kết hợp đồng bộ giữa phát triển hạ tầng, kỹ thuật với nâng cao dân trí và đời sống tinh thần cho Nhân dân. Toàn bộ các kiến nghị, đề xuất chính đáng từ các địa phương và các đơn vị sự nghiệp sẽ được Đoàn giám sát tổng hợp toàn diện để xây dựng báo cáo chi tiết trình Thường trực HĐND thành phố xem xét, quyết nghị trong kỳ họp tới.