(Haiphong.gov.vn) - Sáng 3/9 (tức ngày 22/7 năm Bính Ngọ), Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Yết Kiêu tổ chức Lễ hội truyền thống Đền Đươi năm 2026, tưởng nhớ, tri ân công đức Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - người phụ nữ tài đức, có nhiều đóng góp đối với đất nước và Nhân dân trong lịch sử dân tộc.

Trong không khí phấn khởi của những ngày mùa thu lịch sử, đông đảo Nhân dân địa phương cùng du khách thập phương đã về Di tích lịch sử, văn hóa quốc gia Đền Đươi dự lễ, dâng hương và hòa mình vào không gian văn hóa truyền thống được các thế hệ người dân nơi đây gìn giữ, trao truyền.

Đền Đươi tọa lạc tại thôn Quỳnh Huê, xã Yết Kiêu, trên một khu đất cao giữa cánh đồng. Theo tư liệu của địa phương, đây là ngôi đền cổ được xây dựng từ thời nhà Lý, gắn với việc thờ phụng Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan. Những phát hiện khảo cổ tại di tích, trong đó có các loại gạch hoa lát nền mang niên đại thời Lý - Trần, góp phần khẳng định bề dày lịch sử của ngôi đền.

Theo thần tích và tư liệu được lưu giữ tại di tích, Nguyên phi Ỷ Lan, tên thật Lê Thị Yến, là người phụ nữ có tài năng, trí tuệ và lòng nhân hậu. Trong thời gian được giao quyền trị nước khi vua Lý Thánh Tông đi đánh Chiêm Thành và sau đó hai lần nhiếp chính, bà đã có nhiều đóng góp trong việc trị quốc, an dân, chăm lo đời sống Nhân dân, củng cố vương triều nhà Lý. Hình tượng Nguyên phi Ỷ Lan vì thế được nhiều thế hệ Nhân dân tôn kính, nhắc nhớ như biểu tượng về người phụ nữ Việt Nam tài năng, nhân hậu và giàu lòng thương dân.

Không chỉ có giá trị về lịch sử, Đền Đươi còn lưu giữ nhiều giá trị kiến trúc, nghệ thuật đặc sắc. Quần thể hiện còn tòa tiền tế, trung từ, hậu cung và hai dãy hành lang được trùng tu khoảng cuối thế kỷ XVII. Nhiều cấu kiện kiến trúc, hoa văn chạm khắc mang dấu ấn nghệ thuật thời Lê. Trong hậu cung là khám thờ tượng Hoàng Thái hậu Ỷ Lan, tạo nên không gian linh thiêng, cổ kính của di tích.

Đền Đươi được công nhận là Di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia năm 1992. Trải qua gần một nghìn năm tồn tại, cùng những biến động của thời gian và chiến tranh, di tích từng có nhiều hạng mục xuống cấp. Những năm gần đây, với sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền và sự chung tay của Nhân dân, Đền Đươi được tu bổ, tôn tạo, chỉnh trang, từng bước tạo dựng diện mạo khang trang, bề thế, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng. Năm 2024, công trình tu bổ, tôn tạo di tích được hoàn thành; năm 2025 tiếp tục chỉnh trang một số hạng mục.

Một trong những điểm nhấn của lễ hội là lễ rước, đưa tượng Nguyên phi Ỷ Lan ra khỏi cung cấm để Nhân dân trong xã và du khách chiêm bái. Nghi lễ thể hiện lòng thành kính, sự tri ân của hậu thế đối với bậc tiền nhân có công với dân, với nước, đồng thời tạo nên nét đặc trưng trong đời sống tín ngưỡng của cộng đồng địa phương.

Từ bao đời nay, ngày giỗ Mẫu đã trở thành dịp để những người con quê hương và du khách thập phương trở về Đền Đươi. Câu ca được người dân lưu truyền: “Dù ai buôn đâu bán đâu / Nhớ ngày giỗ Mẫu thì về với quê” đã trở thành lời nhắc về một phong tục, một không gian văn hóa gắn bó sâu sắc với đời sống cộng đồng.

Lễ hội truyền thống Đền Đươi năm 2026 được tổ chức từ ngày 3 - 5/9 (tức 22 - 24/7 năm Bính Ngọ) với quy mô lớn, gồm phần lễ và phần hội. Bên cạnh các nghi lễ truyền thống như cáo yết, mộc dục, rước bộ, dâng hương, phần hội diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian như múa rồng, múa lân, trống hội, múa rối nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, cờ người, bắt vịt, kéo co, bóng chuyền hơi, bóng đá...

Các hoạt động không chỉ tạo không khí vui tươi, phấn khởi mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, duy trì những phong tục, trò chơi dân gian và hình thức sinh hoạt văn hóa truyền thống của địa phương.

Lễ hội Đền Đươi được tổ chức hằng năm vào dịp ngày sinh và ngày mất của Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan. Qua thời gian, lễ hội trở thành một nét đẹp văn hóa được các thế hệ người dân Yết Kiêu gìn giữ và trao truyền. Lễ hội từng được đưa vào danh sách lễ hội điểm, với mục tiêu phục dựng, bảo tồn các hoạt động hội truyền thống và nâng cao nhận thức của cộng đồng trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Thông qua lễ hội, những giá trị lịch sử, văn hóa của Đền Đươi tiếp tục được lan tỏa, góp phần giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, bồi đắp niềm tự hào về quê hương, đất nước; đồng thời quảng bá hình ảnh xã Yết Kiêu giàu truyền thống lịch sử, văn hóa đến Nhân dân và du khách.