(Haiphong.gov.vn) - Đồ Sơn - vùng đất biển không chỉ nổi tiếng bởi cảnh quan thiên nhiên mà còn là nơi hội tụ lớp lớp trầm tích văn hóa - lịch sử đặc sắc của dân tộc. Trong hành trình phát triển hôm nay, việc “đánh thức” giá trị di sản không chỉ dừng ở bảo tồn, mà đang trở thành động lực nội sinh quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững của địa phương.

Nổi bật trong dòng chảy ấy là không gian văn hóa cội nguồn tại quần thể Đền - Chùa Tháp Tường Long - nơi đặt Đền thờ các Anh hùng Dân tộc Việt Nam (Quốc Tổ Vọng Từ). Tại đây, hình tượng Đức Lạc Long Quân, Quốc Mẫu Âu Cơ và 50 người con xuống biển - biểu tượng gắn với hơn 4.000 năm lịch sử dân tộc - đang dần được “đánh thức”, trở lại đời sống văn hóa - tâm linh của người dân miền biển. Những nghi lễ tưởng niệm, Giỗ Tổ được tổ chức trang trọng không chỉ là hoạt động tín ngưỡng, mà còn góp phần khơi dậy chiều sâu bản sắc, ý thức về cội nguồn và khát vọng vươn ra biển lớn của dân tộc Việt Nam.

Bên cạnh giá trị cội nguồn, Đồ Sơn còn sở hữu hệ thống lễ hội truyền thống phong phú. Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - là biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần thượng võ, bản sắc và sức sống cộng đồng cư dân miền biển. Cùng với đó là Lễ hội đảo Dấu, Lễ hội Cầu Cơ tại Đền Vạn Ngang, Lễ hội Đền Mẫu… tạo nên không gian sinh hoạt văn hóa đa dạng, giàu bản sắc, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham gia.

Song hành với các lễ hội là hệ thống di tích văn hóa - lịch sử cách mạng - tâm linh có giá trị đặc biệt. Chùa Hang với dấu tích hơn 2.000 năm - nơi Phật giáo du nhập đầu tiên vào Việt Nam bằng đường biển; Bến tàu không số K15 - Di tích quốc gia đặc biệt gắn với tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển; Bến Nghiêng - chứng tích lịch sử tiếp quản Hải Phòng năm 1955, Kho Xăng... cùng các điểm tín ngưỡng như Đền Bà Đế, Đền Nghè, Đền Mẫu, Đền Trần, Đền Vạn Ngang, Đền Cô Chín Suối Rồng, Đền Nam Hải Thần Vương trên Đảo Hòn Dấu... đã tạo nên một “bản đồ di sản” phong phú đầy màu sắc, kết nối giữa văn hóa - lịch sử - tâm linh - cách mạng.

Không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ, Đồ Sơn đang từng bước đưa di sản “sống” trong đời sống hiện đại. Các lễ hội, nghi lễ, hoạt động văn hóa được tổ chức gắn với du lịch, tạo thành sản phẩm trải nghiệm thực tế cho du khách. Du lịch Đồ Sơn vì thế không còn chỉ là nghỉ dưỡng biển, mà đang chuyển dịch theo hướng kết hợp văn hóa - tâm linh - trải nghiệm, nâng cao giá trị điểm đến.

Thực tiễn cho thấy, khi di sản được khai thác hợp lý, giá trị mang lại không chỉ là kinh tế mà còn góp phần củng cố bản sắc, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và nâng cao vị thế địa phương. Tuy nhiên, quá trình phát huy giá trị di sản cũng đặt ra yêu cầu giữ gìn tính nguyên bản, tránh thương mại hóa, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa bảo tồn và khai thác.

Trong bối cảnh Đồ Sơn đang hướng tới trở thành trung tâm du lịch biển đa chức năng, hiện đại, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là “chìa khóa mềm” tạo nên sức hấp dẫn khác biệt. Một Đồ Sơn phát triển bền vững không chỉ có hạ tầng và dịch vụ, mà còn phải có chiều sâu văn hóa - nơi mỗi di tích, mỗi lễ hội đều kể một câu chuyện riêng, trở thành nguồn lực sống động cho hiện tại và tương lai.

Đánh thức “mỏ vàng” di sản ở Đồ Sơn cũng chính là cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa - để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh nội tại quan trọng, góp phần xây dựng Đồ Sơn phát triển nhanh, bền vững và giàu bản sắc trong giai đoạn mới./.

Thu Hiền