(Haiphong.gov.vn) - Hải Phòng không chỉ là một đô thị cảng biển lâu đời mà còn là nơi hội tụ tinh hoa của sông biển, núi rừng, tạo nên một không gian phát triển đặc thù. Việc tìm hiểu về điều kiện tự nhiên không chỉ giúp chúng ta thêm yêu mảnh đất này mà còn thấy rõ chiều sâu của các chiến lược phát triển bền vững mà thành phố đang theo đuổi.
1. Vị trí địa lý: Cửa ngõ chiến lược của khu vực
Hải Phòng nằm ở phía Đông Bắc đồng bằng Bắc Bộ, là nút giao quan trọng trên các hành lang kinh tế khu vực. Kể từ ngày 01/7/2025, với việc hợp nhất cùng tỉnh Hải Dương, địa giới thành phố đã mở rộng mạnh mẽ, tiếp giáp với nhiều tỉnh thành phát triển và có đường bờ biển dài trên 125km.
Vị trí này cho phép thành phố không chỉ là cửa ngõ ra biển Đông của các tỉnh phía Bắc Việt Nam mà còn là cửa ngõ ngắn nhất kết nối các tỉnh Tây Nam (Trung Quốc) với khu vực ASEAN và quốc tế. Đây chính là lợi thế "địa chiến lược" độc tôn mà hiếm đô thị nào có được.
2. Địa hình, địa chất: Sự hòa quyện giữa đồng bằng, núi và đảo
Địa hình Hải Phòng rất đa dạng, thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam, tạo nên một bức tranh thiên nhiên đa sắc thái:
Vùng đồng bằng: Mang đặc trưng của hạ lưu sông Thái Bình và sông Hồng, đất đai màu mỡ, bằng phẳng, thuận lợi cho canh tác nông nghiệp công nghệ cao và xây dựng các khu công nghiệp.
Vùng đồi núi: Phân bố chủ yếu ở phía Bắc (Thủy Nguyên) và các huyện miền duyên hải, hải đảo. Những dãy núi đá vôi hùng vĩ không chỉ là nguồn nguyên liệu cho công nghiệp xi măng mà còn tạo nên những thắng cảnh tuyệt mỹ.
Hệ thống hải đảo: Nổi bật là quần đảo Cát Bà với hàng trăm đảo lớn nhỏ, mang trong mình những giá trị địa chất toàn cầu, cấu thành một phần của Di sản thiên nhiên thế giới.
3. Thủy văn và hải văn: Mạch máu của kinh tế biển
Hải Phòng là thành phố của những dòng sông. Hệ thống sông ngòi dày đặc với các sông lớn như sông Cấm, sông Lạch Tray, sông Bạch Đằng... đổ ra biển qua các cửa sông lớn.
Thủy văn: Chế độ dòng chảy chịu ảnh hưởng của thủy triều, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thông thủy nội địa và thau chua rửa mặn.
Hải văn: Chế độ thủy triều tại Hải Phòng là nhật triều điển hình (mỗi ngày có một lần nước lên và một lần nước xuống), rất thuận lợi cho việc tàu tải trọng lớn ra vào cảng và phát triển kinh tế biển, đặc biệt là ngành Logistics mà thành phố đang dẫn đầu.
4. Tài nguyên thiên nhiên: Đa dạng và trù phú
Thành phố sở hữu kho tàng tài nguyên thiên nhiên phong phú, là "vốn quý" để phát triển kinh tế đa ngành:
Tài nguyên đất đai: Quỹ đất rộng lớn sau hợp nhất (gần 3.200 km² cho phép thành phố quy hoạch đồng bộ các khu đô thị, khu công nghiệp và khu kinh tế ven biển phía Nam.
Tài nguyên biển và khoáng sản: Vùng đặc quyền kinh tế rộng lớn với nguồn hải sản dồi dào và tiềm năng năng lượng tái tạo (điện gió ngoài khơi). Khoáng sản nổi bật với đá vôi, sét, cao lanh và nước khoáng nóng.
Tài nguyên rừng: Hải Phòng có rừng ngập mặn ven biển và rừng kim giao đặc hữu tại Cát Bà. Đặc biệt, sự kết nối di sản với vùng Côn Sơn - Kiếp Bạc đã tạo nên một hệ thống rừng đặc dụng, rừng di tích mang giá trị bảo tồn và du lịch tâm linh đặc biệt.
5. Đặc điểm khí hậu: Thuận lợi cho sinh kế và du lịch
Hải Phòng mang đặc trưng của khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh.
Nhiệt độ: Trung bình năm khoảng 23-24 độ C, thời tiết ôn hòa, dễ chịu.
Mùa xuân và Mùa hè: Thuận lợi cho phát triển nông nghiệp và các hoạt động du lịch biển đảo tại Cát Bà, Đồ Sơn.
Mùa thu: Thời điểm đẹp nhất trong năm, rất phù hợp cho du lịch văn hóa, tâm linh tại các quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Có thể khẳng định, điều kiện tự nhiên của Hải Phòng là sự ưu đãi tuyệt vời của tạo hóa. Việc hiểu rõ và trân trọng những giá trị này chính là nền tảng để mỗi người dân thành phố cùng chung tay xây dựng một Hải Phòng phát triển bền vững, hài hòa giữa công nghiệp hóa hiện đại và bảo tồn tinh hoa thiên nhiên, văn hóa của cha ông./.