(Haiphong.gov.vn) - Giữa không gian đô thị của Hải Phòng, Di tích Từ Lương Xâm vẫn giữ vẻ linh thiêng, cổ kính, nơi gắn với đại bản doanh của Đức vương Ngô Quyền trước trận Bạch Đằng năm 938. Mùa Lễ hội truyền thống năm 2026 đang đến gần, hứa hẹn tiếp tục tôn vinh và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của Di tích, đồng thời khẳng định sức hấp dẫn của điểm đến tâm linh – lịch sử tiêu biểu trên địa bàn thành phố.

Dấu ấn Đại bản doanh 

Nằm trên địa bàn phường Đông Hải, Từ Lương Xâm là cụm Di tích lịch sử - văn hóa gắn trực tiếp với sự nghiệp của Đức vương Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938. Theo tư liệu lịch sử, đây được xác định là khu vực đại bản doanh của Ngô Quyền trước khi bước vào trận quyết chiến chiến lược trên sông Bạch Đằng. 

Không gian Di tích mang cấu trúc truyền thống với thế đất cao, gần sông, thuận lợi quan sát thủy triều và kiểm soát đường thủy. Tổng thể kiến trúc hiện nay vẫn giữ bố cục cổ kính, uy nghi, với sân rộng, hồ nước, hệ thống đền thờ, tượng đài và các hạng mục thờ tự liên hoàn, tạo nên một quần thể vừa linh thiêng vừa giàu giá trị thẩm mỹ.

Bên trong nội tự, hệ thống hoành phi, câu đối, đồ thờ và chạm khắc trang trí mang đậm phong cách mỹ thuật truyền thống. Các mô típ tứ linh, tứ quý, long - phượng xuất hiện dày đặc, thể hiện tư duy biểu tượng về quyền uy, chính thống và tinh thần trung nghĩa. Trải qua nhiều lần trùng tu, Di tích vẫn bảo lưu được “hồn cốt” không gian thờ tự cổ truyền.

Cụm Di tích đã được xếp hạng Di tích Quốc gia từ năm 1986; lễ hội truyền thống được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và gần đây được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. 

Từ Lương Xâm hiện là một “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống, thường xuyên đón các đoàn học sinh, đoàn viên, lực lượng vũ trang đến tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp Ngô Quyền và nghệ thuật quân sự sông nước thế kỷ 10. 

Bà Nguyễn Thị Thuý Hồng – Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phường Đông Hải được tạm giao tham gia công tác quản lý Di tích cho biết, “Du khách đến đây không chỉ đi lễ mà còn rất quan tâm câu chuyện lịch sử phía sau. Khi nghe kể về việc đóng cọc, tính thủy triều, bố trí trận địa, nhiều người bất ngờ vì tư duy quân sự thời đó rất khoa học. Từ Lương Xâm giúp câu chuyện ấy có không gian cụ thể để cảm nhận.”

Lưu giữ nét truyền thống trong Lễ hội

Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm diễn ra từ ngày 14 đến 17 tháng Giêng hàng năm với nhiều nghi lễ cổ truyền được phục dựng, lưu giữ, cùng nhiều nét văn hóa dân gian được tái hiện. 

Năm nay, Lễ hội Từ Lương Xâm diễn ra trong 4 ngày, từ 2- 5/3 (tức từ ngày 14 đến 17 tháng Giêng năm Bính Ngọ), Kỷ niệm 1088 năm chiến thắng Bạch Đằng và 1082 năm ngày mất Đức vương Ngô Quyền. 

Theo đó, phần lễ được xây dựng theo đúng nghi thức truyền thống, gồm chuỗi nghi lễ: cáo yết, thỉnh nghinh, khai quang, mộc dục, tế hàng tổng, lễ rước truyền thống, lễ dâng hương và lễ tạ. Điểm nhấn quan trọng là lễ rước ngày khai mạc (15 tháng Giêng) với nhiều đoàn rước từ các khu vực thờ Đức vương Ngô Quyền cùng hội tụ, tạo thành không gian nghi lễ cộng đồng quy mô lớn. 

Điều đặc biệt trong Lễ hội là nghi lễ rước có sự tham gia của các đoàn lân - rồng, các đoàn rước đại diện cho các giám xưa, lực lượng nghi trượng, tế viên, thanh niên và nhân dân địa phương.

Phần hội năm nay sẽ được mở rộng theo hướng tăng trải nghiệm cộng đồng với các hoạt động như biểu diễn sân khấu truyền thống, viết thư pháp, thi đấu cờ tướng, kéo co, bóng chuyền, trò chơi dân gian như nhảy bao bố, bịt mắt đập niêu, cùng các hoạt động văn nghệ - thể thao liên tục trong nhiều ngày. 

Năm 2026, phường Đông Hải tổ chức Lễ hội theo hướng là vừa giữ chuẩn nghi lễ truyền thống, vừa tăng yếu tố trải nghiệm cho người dân và du khách. Các hoạt động thư pháp, trò chơi dân gian, biểu diễn sân khấu lịch sử đều nhằm giúp khách đến không chỉ xem mà còn tham gia.

Công tác tổ chức bảo đảm các tiêu chí du lịch văn minh như bảo đảm an ninh trật tự, phân luồng giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy và bố trí lực lượng y tế thường trực trong toàn bộ thời gian lễ hội. 

Với cấu trúc nghi lễ dày, hoạt động hội đa dạng và chiều sâu lịch sử đặc biệt, mùa Lễ hội Từ Lương Xâm 2026 không chỉ là sự kiện tín ngưỡng địa phương, mà còn là một sản phẩm du lịch văn hóa - lịch sử có khả năng thu hút dòng khách khám phá, nghiên cứu và trải nghiệm di sản đầu xuân…/.