Liên kết website
   
Thông tin truy cập
 
Số lượt truy cập : 739976
Khách trực tuyến : 10004
Thành viên trực tuyến : 27
 
Nổi danh làng nghề Bảo Hà
04/12/2016 - 09:50

Nổi danh làng nghề Bảo Hà

Đến thế kỷ XVIII, ở dòng họ Tô có Tô Phú Luật (anh trai Kỳ tài Tô Phú Vượng) là người tham gia đánh giặc giữ nước được vua Lê phong chức “Tư độ sự lang tướng” vào năm Bảo Thái thứ năm (1725). Tô Phú Luật là một võ tướng, song lại là một nghệ nhân tạc tượng nổi tiếng.

Bảo Hà có nghệ thuật múa rối cạn, nghệ thuật làm cây bông (nghề làm cây bông - một loại pháo hoa) đã bị mai một, chỉ còn nghệ thuật múa rối, múa tứ linh. Làng Bảo Hà có ngôi miếu cổ, thường gọi là miếu Cả, vì trong làng có ba ngôi miếu. Miếu Cả còn gọi là miếu Ba Xã (miếu chung của ba xã: Hà Cầu, Bảo Động, Mai Yến xưa), ngày nay gọi là miếu Bảo Hà. Miếu Bảo Hà thờ Đức Thánh Linh Lang Đại Vương (con vua Nhà Lý).


Miếu Bảo Hà

Nơi đây còn là nơi thờ Đức Thánh sư Nguyễn Công Huệ (cụ tổ làng nghề tạc tượng sơn mài Bảo Hà). Ngoài miếu Bảo Hà còn chùa Linh Miễu (chùa Mưỡu) là nơi lưu giữ những tác phẩm nghệ thuật độc đáo của các nghệ nhân phường tạc tượng sơn mài Hà Cầu xưa. Miếu Bảo Hà và chùa Linh Miếu đã được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa và Thể thao) cấp bằng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1991.

Đầu thế kỷ XVII, phường thợ tạc tượng Hà Cầu đã nổi tiếng “Đại bút lâm giang”, xuất hiện nhiều nghệ nhân có bàn tay vàng như hai anh em Tô Phú Luật, Tô Phú Vượng. Họ đã được nhà vua Lê vời về kinh đô Thăng Long, trang trí cung điện, tạc ngai vàng... Tạc ngai vàng xong, phần vì vui sướng với thành quả lao động, phần vì sự cao hứng của người nghệ nhân đa cảm với nghệ thuật, Tô Phú Vượng đã lên ngai vàng ngồi thử.

Vừa lúc đó một viên quan đi qua trông thấy rồi về tâu vua. Sau đó Tô Phú Luật và Tô Phú Vượng bị giam vào ngục tối vì tội phạm thượng. Ngồi trong ngục do nhàn rỗi lại là người yêu nghệ thuật, Tô Phú Vượng tìm được hạt thóc nếp từ cái chổi quét ngục, đã dùng kim khăn đội đầu, khắc một con voi và người quản tượng. Khi tác phẩm hoàn thành, cũng là lúc viên cai ngục mở cửa và tác phẩm độc đáo được dâng lên nhà vua. Nhà vua sửng sốt trước tài nghệ của anh em Tô Phú Vượng liền tha tội.

Tô Phú Vượng được vua Lê Dụ Tông ghi trong sắc chỉ (năm 1706): "Am hiểu tượng công ư Quý Dậu niên” (Giỏi nghề tạc tượng từ năm Quý Dậu) và phong tước Kỳ Tài tử năm Bảo Thái thứ chín (1728), Kỳ Tài Hầu rồi Kỳ Tài Bá năm Vĩnh Hựu thứ hai (1736). Tô Phú Luật cũng được vua Lê Phong: "Tiến công thứ lang Tư độ sự lang tướng” (năm Bảo Thái thứ năm - 1725). Ngoài ra còn được phong: “Lang Trung Tước, Diệu Nghệ bá” (năm Vĩnh Hựu thứ sáu -1739).


Tạc tượng tại làng Bảo Hà

Hiện nay sắc phong của anh em cụ Tô Phú Vượng còn ở nhà thờ họ Tô ở xóm Quyết Tiến - thôn làng Bảo Hà - xã Đồng Minh - huyện Vĩnh Bảo. Hoàng Đình Ức là cháu ngoại của Kỳ tài Tô Phú Vượng, cũng là nghệ nhân tài khéo của phường thợ Hà Cầu, được vua Lê Cảnh Hưng phong làm Cục Phó Cục tạc tượng (sắc phong còn lưu giữ ở nhà thờ họ Hoàng, xóm Quyết Tiến làng Bảo Hà)...

Đầu thế kỷ XX, phường thợ Bảo Hà như được tiếp thêm sức mạnh, số lượng thợ đông đảo, xuất hiện nhiều nghệ nhân, cho ra đời nhiều pho tượng, cỗ đòn bát cống (gồm tám con rồng ghép lại), những bức hoành phi câu đối với những đường nét mang đậm tính nghệ thuật, được người đời ca ngợi. Những tác phẩm ấy, hiện nay còn thờ ở đền Kiếp Bạc - chùa Đông Cao - tỉnh Hải Dương; đền Đồng Bằng, đền Vũ Hạ, chùa làng Phú Lương, tỉnh Thái Bình; chùa Dư Hàng, đình Hàng Kênh, thành phố Hải Phòng và nhiều ở nhiều đình, chùa thuộc châu thổ Bắc Bộ. Hiện nay ở miếu Ba Xã và chùa Mưỡu làng Bảo Hà còn bảo tồn nhiều pho tượng độc đáo của các thế hệ nghệ nhân phường thợ Bảo Hà.

Sản phẩm sơn và điêu khắc gỗ truyền thống của làng Bảo Hà chủ yếu là hàng đồ thờ và trùng tu các hạng mục liên quan ở đình chùa, đến miếu như: tạc tượng chạm, khắc hoành phi, câu đối, cỗ ngai, đôi câu đối… Nguyên liệu chính để làm đồ thờ tại làng nghề Bảo Hà là gỗ mít, vàng quỳ, bạc quỳ. Đối với một số tượng thờ lớn và một số chi tiết của tượng nhỏ, người thợ có thể dùng đất sét luyện với giấy bản, mùn cưa để làm cốtSản phẩm đồ thờ làng Bảo Hà chủ yếu trang trí hoa văn Tứ linh (Long - Ly - Quy - Phượng), Tứ quý (Tùng - Cúc - Trúc - Mai) hoặc mặt hổ phù, hoa dây, hoa văn con chiện, chữ thọ, chữ hỷ…

Nghệ thuật tạc tượng Bảo Hà thường tạc theo hai nhóm: Tượng Phật gồm có tượng Đức Phật Thích Ca, tượng Di Đà, Quan Âm Bồ Tát, Quan Âm Thế Chí, Đức Tổ Huyền Quang… Đặc điểm của tượng Phật là có nét mặt từ bi, đôi mắt bao giờ cũng nhìn xuống chỉ khẽ mở, ngồi thư thái; Tượng Thánh gồm có tượng các vị Anh hùng dân tộc (Lý Thái Tổ, Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn, Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Trãi…), tượng các ông Hoàng, bà chúa của các làng xã, những vị tướng lĩnh có công với dân với nước… Đặc điểm của tượng Thánh có thể hình cao to, ở thế oai phong, thể hiện quyền uy, đôi mắt mở to nhìn bàn dân thiên hạ…

Làng Bảo Hà hội tụ đầy đủ điều kiện trở thành điểm du lịch làng nghề nổi tiếng cho khách trong và ngoài nước thăm quan, mua sản phẩm và quảng bá thương hiệu. Vậy quy hoạch để phát triển làng nghề truyền thống âu cũng là nhiệm vụ quan trọng đối với các cấp chính quyền huyện Vĩnh Bảo.

  Gửi tin phản hồi Gửi Email In bài viết
Ý kiến bạn đọc gửi
Tin tức này chưa có ý kiến nào
Các tin đã đưa








W3Counter